15-02

utworzenie Polskiej Organizacji Wojskowej

09-11

rewolucja w Berlinie, upadek cesarstwa niemieckiego; powstały pierwsze rady żołnierskie: w Poznaniu (cytadela), Jarocinie i Inowrocławiu

10-11

tajne dotąd polskie komitety obywatelskie rozpoczęły jawną działalność, poznański, jako Centralny Komitet Obywatelski

11-11

zawieszenie broni w lasku Compiegne bez wzmianki o losie Wielkopolski; w Poznaniu został usunięty ze stanowiska nadburmistrz Ernst Wilms; powstały pierwsze polskie tajne oddziały wojskowe

12-11

z CKO wyłonił się tymczasowy Komisariat (ks. Stanisław Adamski, Wojciech Korfanty, Adam Poszwiński); prezydentem Poznania został Jarogniew Drwęski

13-11

komisariat CKO zwany odtąd Komisariatem Naczelnej Rady Ludowej objął kierownictwo spraw polskich na całym obszarze zaboru pruskiego, nakazał zorganizowanie terenowych rad ludowych w miejsce dotychczasowych komitetów obywatelskich, zarządził wybory do sejmu dzielnicowego w Poznaniu

połowa listopada

oddziały polskie zaatakowały różne placówki niemieckie: Urząd Umundurowania, fort IX, magazyny wojskowe przy Bramie Kaliskiej; apele uczniów o przywrócenie języka polskiego

17-11

Komisariat NRL wezwał do wstępowania do Straży Ludowej i płacenia podatku narodowego

20-11

w expose rządu w Warszawie, stwierdzono, że"przyłączenie Wielkopolski będzie jednym z pierwszych naszych zadań"

3-5-12

obrady Sejmu Dzielnicowego (1399 delegatów) w kinie "Apollo" w Poznaniu: wybór NRL

11-12

w szkołach poznańskich rozpoczęto naukę religii i języka polskiego w języku polskim

15-12

zerwanie stosunków dyplomatycznych między Polską a Niemcami

26-12

przyjazd do Poznania Ignacego Paderewskiego w towarzystwie oficerów alianckich; manifestacyjny przejazd ulicami Poznania; miasto udekorowane flagami polskimi i alianckimi

27-12

manifestacje dzieci polskich (10-12 tysięcy) i innych mieszkańców Poznania przed Bazarem, kontrmanifestacje niemieckie - pochód żołnierzy niemieckich idący spod ogrodu zoologicznego w stronę Śródmieścia zrywa flagi polskie i koalicyjne; koncentracja oddziałów polskiej Straży ludowej i Służby Straży i Bezpieczeństwa przed Bazarem; śmierć Franciszka Ratajczaka; zdobycie Poczty, Dworca Głównego, kilku redut fortecznych; kolejni zabici i ranni; wyzwolenie się Kórnika i kilku innych podpoznańskich miejscowości

28-12

zdobycie przez powstańców poznańskiej Cytadeli, Arsenału Artyleryjskiego przy Garbarach, koszar na Jeżycach, przy Solnej, Fortu Grolmana i koszar w Biedrusku; kpt. Stanisław Taczak otrzymał stanowisko Głównodowodzącego powstania, porucznik Jan Maciaszek - komendanta Poznania; wyzwolenie się Szamotuł, Środy Wielkopolskiej, Pniew, Opalenicy, Buku, Trzemeszna, Wrześni; powstańcy zdobyli koszary w Gnieźnie

29-12

wyzwolenie się Gostynia, Grodziska Wielkopolskiego, Wielichowa, Kłecka, Witkowa

30-12

wyzwolenie się Wronek, Śremu, Wągrowca, Gołańczy; odparcie Niemców uderzających na Gniezno pod Zdziechową

31-12

oswobodzenie się Ostrowa Wielkopolskiego, Kościana, Obornik, Odolanowa, Rogoźna

Rok 1919

01-01

wyzwolenie się Jarocina, Krotoszyna, Mogilna, Nakła; Paderewski opuścił Poznań

02-01

przejściowe zajęcie Szubina z perspektywą uderzenia na Piłę

03-01

zdobycie koszar na Golęcinie w Poznaniu; oswobodzenie się Nowego Tomyśla, Rakoniewic, Budzynia, Kobylina i Kruszwicy; Niemcy zaczęli przygotowania do obrony Piły, Leszna i Rawicza

05-01

oswobodzenie się Czarnkowa, Wolsztyna, Miejskiej Górki, Jutrosina; zwycięska dla powstańców walka o Inowrocław; władze powiatów: babimojskiego, skwierzyńskiego, międzyrzeckiego, międzychodzkiego i nowotomyskiego ogłosiły przyłączenie do Brandenburgii

06-01

padł ostatni bastion niemieckiego oporu w rejonie Poznania - lotnisko na Ławicy; zacięte, kilkudniowe boje pod Chodzieżą

08-01

klęska powstańców pod Szubinem (zagrożenie Inowrocławia i Gniezna); boje w rejonie Nakła, Czarnkowa; oswobodzenie się Sierakowa; gen. Józef Dowbor-Muśnicki mianowany wodzem powstania

10-01

kilkudniowe walki o Leszno, Rydzynę, Kąkolewo, szczególnie zacięte o Rawicz i Szamocin

11-01

decyzją Komisariatu NRL urząd naczelnego prezesa prowincji i prezesa regencji w Poznaniu objął poznański adwokat Wojciech Trąpczyński; walki o Szubiń, Żnin, Łabiszyn, Kopanicę; niepowodzenie powstańców w walce o Zbąszyń

14-01

Komisarz NRL wysłał apel do Komitetu Narodowego Polskiego i przebywającego w Paryżu Romana Dmowskiego o pomoc w zawarciu rozejmu z Niemcami

16-01

gen.Józef Dowbor-Muśnicki objął dowództwo powstaniem; walki wrejonie Kamionnej i Międzychodu; w powstałym w Warszawie rządzie Paderewskiego zasiadło dwóch Wielkopolan: dr Józef Englich (minister skarbu) idr Kazimierz Haci (minister przemysłu i handlu); złagodzenie tarć na linii Poznań - Warszawa

22-01

Rada Najwyższa Sprzymierzonych postanowiła wysłać do Wielkopolski misję wojskową z gen. Josephem Noulensem na czele

23-01

kilkunastodniowe walki na froncie północnym - nad Notecią, południowym - wrejonie Miejskiej Górki i zachodnim - nad Obrą, o Wolsztyn, Kargowę i Babimost

29-01

Roman Dmowski przedstawił na konferencji pokojowej w Paryżu polskie żądania, dotyczące ziem zaboru pruskiego

02-02

początek rokowań polsko - niemieckich w Berlinie

03-02

depesza marszałka Ferdynanda Focha do Niemców, domagająca się zaprzestania walki z Polakami

połowa lutego

Niemcy przygotowywali przeciwnatarcie na wszystkich frontach

16-02

podpisanie przedłużenia rozejmu w Trewirze - objęcie nim Wielkopolski i zakreślenie tymczasowej linii demarkacyjnej według stanu z 6 lutego

druga połowa lutego

ostatnie walki, głównie koło Nakła, Chodzieży, Kępna, Krotoszyna, Ostrzeszowa

01-03

przybycie misji alianckiej do Poznania

09-03

pierwsze oddziały wielkopolskie wyruszyły na odsiecz Lwowa

23-03

Polacy odnieśli zwycięstwo w wyborach do rady miejskiej Poznania

06-04

feldmarszałek Paul von Hindenburg opowiedział się za kontynuacją wojny w Wielkopolsce

18-04

pierwsze oddziały armii gen. Józefa Hallera przybyły przez Leszno do Kąkolewa

01-05

inauguracja nowego roku szkolnego - nauka w języku polskim

07-05

otwarcie Wszechnicy Piastowskiej w Poznaniu z rektorem Heliodorem Święcickim

15-05

wprowadzenie języka polskiego - jako urzędowego w Wielkopolsce

27-05

zarządzenie pogotowia strategicznego przeciwko Niemcom - dowódcami frontów generałowie Haller, Dowbor - Muśnicki i Francuz Massenet

01-06

wybory do Sejmu Ustawodawczego w Wielkopolsce

28-06

Niemcy podpisali Traktat Wersalski, przyznający Wielkopolskę Polsce

1-3-07

walki pod Kąkolewem, Rawiczem, Miejską Górką i Sarnową

01-08

Sejm Ustawodawczy w Warszawie proklamował przyłączenie ziem zaboru pruskiego do Polski

20-08

dekret o zjednoczeniu Wielkopolskich sił zbrojnych z Armią Polską

25-27-10

uroczystości przejęcia przez Naczelnika Państwa - Józefa Piłsudskiego władzy cywilnej i wojskowej na wyzwolonych obszarach Wielkopolski

25-11v

podpisanie polsko - niemieckiej umowy, o wycofaniu wojsk niemieckich z ziem przyznanych Polsce

Rok 1920

10-01

wszedł w życie Traktat Wersalski

23-03

ostatni rozkaz generała Józefa Dowbora - Muśnickiego; likwidacja frontu wielkopolskiego

28-03

ustała działalność frontu wielkopolskiego, koniec powstania wielkopolskiego